هر نویسندهای از اولین باری که قلم در دست میگیرد، از اولین کلمهای که مینویسد، رویای خواندهشدن و انتشار اثرش را در سر میپروراند و با شوق تحقق این رویا مسیر دشوار نوشتن را پشت سر میگذارد، ولی خلق اثر پایان مسیر نیست. ما بعد از خلق اثر، قدم در مسیر مهم و پرفرازونشیب چاپ و انتشار میگذاریم؛ مسیری پرپیچوخم که باید از پیش در جریان جزئیات و شرایط آن باشیم تا بتوانیم به بهترین شکل ممکن اثرمان را برای همیشه ماندگار کنیم و به دست خوانندهها برسانیم. چاپ کتاب در ایران شرایط و ضوابط مختلفی دارد که در این یادداشت از نشر سنجاق به تمامی چندوچون آن میپردازیم، پس با ما همراه باشید. نشر سنجاق زیر مجموعهی طاقچه است و گام به گام تا انتشار اثر همراه و همقدم شماست.
برای چاپ کتاب در ایران چه شرایطی لازم است؟
قوانین و شرایط چاپ کتاب در ایران چندان ساده نیست ولی با آگاهی و شناخت مراحل مختلف سادهتر میشود. تفاوتی ندارد کتاب شما یک رمان یا یک اثر کودک یا کتابی علمی. در هر صورت باید مراحل ثابتی را پشت سر بگذارید. بعد از خلق اثر، نوبت به ویراستاری میرسد و در ادامه صفحهآرایی کتاب انجام میشود تا اثر برای ارائه به دیگران آماده شود. بعد از ارسال اثر به ناشر و دریافت تایید نشر، نوبت به دریافت مجوزهای لازم میرسد؛ دریافت مجوزهای قانونی از وزارت ارشاد یکی از مهمترین و پیچیدهترین و طولانیترین مراحل چاپ کتاب در ایران است که گاه توسط ناشر و گاه توسط خود نویسنده پیش میرود. اثر باید در چارچوب استانداردهای اخلاقی، قانونی، مذهبی و سیاسی کشور جای بگیرد و مالکیت معنوی آن بررسی شود تا مجوز چاپ و انتشار را دریافت کند و وارد مراحل بعدی شود.
قوانین چاپ کتاب در ایران شامل چه مواردی است؟
چاپ کتاب در ایران چارچوب قانونی و حقوقی مشخصی دارد که پایبندبودن به آنها الزامی است و از بروز مشکلاتی مثل ردکردن اثر، توقیف، جریمه و ازدسترفتن حق انتشار جلوگیری میکند. قوانین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با هدف حمایت از حقوق نویسنده و ناشر و همچنین مراقبت از ارزشهای ملی، فرهنگی و دینی طراحی شدهاند و شرایط دریافت مجوز را مشخص میکنند.
برای انتشار یک کتاب مهمترین نهاد ناظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که مسئول صدور مجوز چاپ و انتشار کتاب است و اثر را از نظر محتوایی بررسی میکند؛ خانه کتاب و ادبیات ایران مسئول ثبت شابک و اطلاعات کتاب در پایگاه دادهی ملی نشر است؛ کتابخانه ملی نسخهی نهایی را به عنوان سند رسمی و آرشیوی ثبت میکند و انجمنهای صنفی و حقوق ناشران بر حقوق ناشران و نویسندگان نظارت دارند. قوانین کلی در این نهادها شامل رعایت نکات مهم در ویراستاری و صفحهبندی، واردکردن اطلاعات صحیح و دقیق اثر و نویسنده در سامانهی وزارت ارشاد برای درخواست مجوز، پرهیز از موارد ممنوعه در محتوای اثر، رعایت کپیرایت در نقلقولها و تصاویر، تنظیم قراردادهای شفاف با نشر، مترجمان، تصویرگران و چاپخانه و توجه به ثبت شابک و فیپا است.
بهتر است پشتسر گذاشتن این مراحل را به ناشر بسپارید؛ چراکه آگاهی از مشکلات رایج، شناخت بایدها و نبایدها و اطلاع از چندوچون نهادها باعث تسریع در دریافت مجوز و چاپ اثر میشود؛ نشر سنجاق تمامی این مراحل را برعهده میگیرد و با تیمی حرفهای و آشنا به قوانین و مسائل حقوقی صنعت نشر، مسیر چاپ کتاب شما را بسیار هموارتر و کوتاهتر میکند.
مراحل قانونی چاپ کتاب در ایران
- نوشتن نسخهی نهایی کتاب: مرحله اول خلق اثر و بهپایانرساندن آن است؛ این اثر میتواند داستان، شعر، کتاب کودک، کتاب مذهبی، کتاب علوم پزشکی، کتاب علمی و … باشد.
- آمادهسازی اولیه کتاب: مرحله دوم شامل ویراستاری فنی و محتوایی متن و صفحهآرایی است. در این مرحله باید فایل نهایی کتاب بهصورت منظم و بدون غلطهای نگارشی و تایپی آماده ارائه شود.
- همکاری با ناشر: نویسنده در ابتدا باید آثار را برای ناشر ارسال کند تا ناشر آن را با چارچوب فرهنگی و معیارهای نشر تطبیق دهد؛ در صورت توافق با ناشر، قراردادی بین دو طرف منعقد میشود که شرایط چاپ و حق تالیف را مشخص میکند.
- دریافت شابک کتاب: در مرحلهی سوم شمارهی استاندارد بینالمللی کتاب مشخص میشود و یک کد ۱۳ رقمی به این اثر اختصاص مییابد.
- دریافت فیپا: دریافت فیپا یکی از مراحل مهم چاپ کتاب در ایران است که بدون دریافت آن امکان چاپ ندارید. در واقع فیپا مخفف «فهرستنویسی پیش از انتشار» است و اطلاعاتی مثل عنوان کتاب، نام نویسنده، مترجم، ناشر، موضوع، ردهبندی، شمارههای استاندارد و… را شامل میشود. این اطلاعات در صفحهی شناسنامهی کتاب چاپ میشوند و به اهالی صنعت کتاب مثل کتابداران، ناشران، مراکز علمی و کتابفروشیها کمک میکند کتاب را شناسایی و طبقهبندی کنند. اطلاعات فیپا طبق استانداردهای کتابداری طراحی میشود و در واقع کتاب را در بانکهای اطلاعاتی دستهبندی و ثبت میکند و در یکپارچگی و نظم کتابشناختی کشور نقش مهمی دارد.
- دریافت مجوز پیش از چاپ از وزارت ارشاد: در این مرحله که از مهمترین مراحل چاپ کتاب به شمار میرود، اثر در قالب یک فایل همراه با اطلاعاتی مثل شابک و فیپا به وزارت ارشاد ارسال میشود تا مجوز انتشار را دریافت کند. این مجوز بسته به موضوع کتاب در مدت زمانی چند هفتهای صادر میشود.
وزارت ارشاد چه مواردی را در کتاب بررسی میکند؟
وزارت ارشاد در وهلهی اول اثر را از نظر کیفی بررسی میکند که این بررسی بسته به موضوع کتاب متفاوت است. در ادامه تطابق کتاب با ارزشهای فرهنگی و دینی مورد بررسی قرار میگیرد؛ به طور مثال کتاب نباید شامل محتوای توهینآمیز نسبت به مقدسات، شخصیتهای مذهبی یا سیاسی باشد. همچنین محتوای کتاب نباید ترویجکنندهی خشونت، بیاخلاقی و افکار ضد منافع کشور باشد. در بعضی از موارد وزارت ارشاد اصلاحاتی را به نویسنده و ناشر اعلام میکند که در صورت برطرفکردن آنها مجوز لازم صادر میشود.
آیا همه کتابها شرایط یکسانی برای دریافت مجوز دارند؟
اگرچه همهی کتابها مسیر تقریبا یکسانی را برای انتشار پیش روی خود دارند، اما صدور مجوز به موضوع و شرایط کتاب بستگی زیادی دارد. در ادامه شرایط کلی گروههای مختلف را بررسی میکنیم.
- کتابهای داستانی و رمان: آثار داستانی و رمانها آثاری برگرفته از جهانبینی و تخیل نویسنده هستند که میتوانند ژانرهای مختلفی داشته باشند. آثار داستانی برای دریافت مجوز از زاویهی قوانین دینی و ملی، تطابق با شئونات اسلامی و ایرانی، تاثیر شخصیتها و داستان بر جامعه و فرهنگ و رعایت چارچوبهای داستانی مورد بررسی قرار میگیرند.
- آثار کودک و نوجوان: کودکان آیندهی هر سرزمینی هستند و در سنین آموزش و کشف جهان قرار دارند؛ بنابراین آثار کودک چه آثار آموزشی و چه آثار داستانی از نظر انتخاب واژگان، انتخاب موضوع و تاثیر بر نگاه کودک مورد بررسی دقیق قرار میگیرند و باید با چارچوبهای فرهنگی کشور تطابق داشته باشند.
- کتابهای علمی: کتابهای علمی و تخصصی شامل بازهی گستردهای مانند کتابهای علوم پزشکی، کتابهای علوم مهندسی و… میشوند. در این دسته از کتابها صحت مطالب، اعتبار پژوهش، هماهنگی اصطلاحات تخصصی، نمودارها، جدولها و تصاویر اهمیت بسیاری دارد و کتاب باید دارای پشتوانهی علمی قابل قبولی باشد تا به انتشار برسد.
- کتابهای دانشگاهی و تخصصی: در این دسته کتابها نیز پشتوانهی علمی، بهروزبودن، هماهنگی با ادبیات علمی کشور، منابع معتبر و دقت علمی اهمیت بسیاری دارد و کتاب باید به چارچوبهای آثار دانشگاهی کشور پایبند باشد. در مرحلهی صدور مجوز این دست کتابها تیمی حرفهای مطالب کتاب را بررسی میکند تا در صورت دارا بودن شرایط مجوز لازم صادر شود.
قوانین چاپ کتاب ترجمهشده در ایران چیست؟
مراحل چاپ کتاب ترجمهشده در ایران چندان تفاوتی با اثر تالیفی ندارد؛ تنها چند نکتهی مهم وجود دارد که مترجم باید به آنها توجه ویژهای داشته باشد.
اگرچه ایران عضو کنوانسیون برن سوئیس نیست، اما به طور حرفهای مترجم در گام اول باید از نویسنده برای ترجمه مجوز داشته باشد. در ادامه اثر ترجمهشده باید در چارچوبهای فرهنگی، ارزشی و اخلاقی کشور قرار بگیرد و مغایر با قوانین وزارت ارشاد نباشد. همچنین مترجم باید به روح اثر اصلی وفادار بماند و با تعهد اثر را برای مخاطبان فارسیزبان ترجمه کند. سایر مراحل قانونی نیز مانند آثار تالیفی پیش میروند و مترجم باید همان مسیر را در پیش بگیرد.
آیا برای ترجمه کتاب خارجی باید کپیرایت بگیریم؟
همانطور که گفته شد، ایران عضو کنوانسیون برن سوئیس برای حمایت از آثار ادبی هنری نیست و این مسئله باعث میشود نویسندگان خارجی یا مؤلفان آثاری که در خارج از کشور منتشر میشوند، حق قانونی برای پیگرد کپی رایت در ایران نداشته باشند. باوجوداین، بسیاری از نشرها سعی میکنند با نویسندهی اصلی ارتباط برقرار کنند و اثر را با رعایت کپی رایت در داخل کشور به انتشار برسانند، اما به طور کلی منع حقوقی و قانونی برای اثر ترجمهشده وجود ندارد.
بعد از گرفتن مجوز چه اتفاقی میافتد؟
بعد از دریافت مجوزهای چاپ کتاب، نوبت انتشار است. در گام بعدی اثر وارد مرحلهی طراحی جلد میشود و به چاپخانه راه مییابد تا راهی بازار شود. در بعضی از موارد هم اثر وارد فرایند انتشار الکترونیک کتاب میشود و در اختیار مخاطبان قرار میگیرد.
آیا میتوان کتاب را بدون مجوز چاپ کرد؟
چاپ کتاب بدون مجوز ممکن است باعث مهجورشدن اثر شود؛ در این صورت شما نمیتوانید در فضاهای رسمی اثر را تبلیغ کنید و روزنههای معرفی و تبلیغ بهشدت محدود میشوند. همچنین ممکن است دچار مشکلاتی در مالکیت معنوی اثر شوید و بسیاری از حقوق نشر از شما سلب شود. بنابراین بهتر است اثر با پشتسر گذاشتن مراحل قانونی و دریافت مجوز کتاب منتشر شود تا حقوق نویسنده محفوظ بماند و اثر فرصت دیدهشدن و معرفی داشته باشد.
چاپ کتاب با نشر سنجاق
نشر سنجاق زیرمجموعهی طاقچه است؛ سنجاق تنها یک نشر نیست، بلکه یک گروه حرفهای است که صفر تا صد مسیر انتشار اثر شما را با تیمهای حرفهای و آشنا به صنعت نشر پیش میبرد. وقتی شما اثرتان را به سنجاق میسپارید، مزایای زیر در انتظارتان هستند:
- مدیریت و انجام تمامی مراحل به صورت آنلاین: با انتخاب نشر سنجاق تمامی مراحل توسط تیمهای حرفهای و به صورت کاملا آنلاین پیش میروند. سنجاق مسئولیت رفع مشکلات احتمالی را برعهده میگیرد و تمامی پیگیریها را بهصورت مداوم و سریع انجام میدهد.
- اطلاعرسانی مداوم روند پیشروی کار: سنجاق بهصورت منظم گزارش پیشروی کار را برای شما ارسال میکند تا مدام در جریان مراحل و روند چاپ کتاب خود باشید.
- دریافت مجوزها در کوتاهترین زمان: آشنایی با قوانین و چارچوبها باعث میشود سنجاق تمامی مجوزهای لازم را در کوتاهترین زمان ممکن برای شما دریافت کند.
- انتشار در پلتفرم طاقچه: انتشار اثر شما در طاقچه یعنی دیدهشدن در مقیاسی بزرگ. انتشار اثر در طاقچه گامی بزرگ برای معرفی آن به اهالی کتاب و مخاطبان اثر است.
- همراهی و راهنمایی همهجانبه: پشتیبانهای سنجاق هر لحظه برای راهنمایی شما و پاسخ کامل و شفاف به تمامی سوالهایتان آمادهاند. بنابراین در هیچ مرحلهای به سد ابهام برنخواهید خورد.
جمعبندی
سنجاق حاصل سالها تجربهی تیم طاقچه و نشری مستقل است که مسیر پر دستانداز انتشار کتاب را برای شما هموار میکند؛ در ضمن این پایان راه نیست، سنجاق با انتشار اثر شما در طاقچه در مراحل بعدی یعنی معرفی و دیده اثر هم در کنارتان است. شرایط چاپ کتاب در ایران دارای جزئیات بسیار زیادی است که ناآشنایی با آنها میتواند گرههای کوری در کارتان ایجاد کند و حتی باعث ناامیدی و دلسردیتان از چاپ شود، اما سنجاق میتواند این مسیر را برایتان بسیار کوتاه و ساده کند. پس اگر اثری خلق کردهاید و قصد دارید آن را با هزاران و میلیونها خواننده به اشتراک بگذارید، سنجاق بهترین راهنما برای این راه است.
آمادهاید کتابتان را منتشر کنید؟
اگر تصمیم دارید کتاب خود را به چاپ برسانید، همین حالا وارد پنل نشر سنجاق شوید و مسیر انتشار را آغاز کنید.
آمادهاید کتابتان را منتشر کنید؟
اگر تصمیم دارید کتاب خود را به چاپ برسانید، همین حالا وارد پنل نشر سنجاق شوید و مسیر انتشار را آغاز کنید.
آمادهاید کتابتان را منتشر کنید؟
اگر تصمیم دارید کتاب خود را به چاپ برسانید، همین حالا وارد پنل نشر سنجاق شوید و مسیر انتشار را آغاز کنید.
