هر کتابی پیش از چاپ باید مجوزهایی را برای انتشار دریافت کند و یکی از این مجوزها «فیپا» نام دارد. فیپا یا «فهرستنویسی پیش از انتشار» یکی از مهمترین اطلاعات کتابشناختی هر کتاب است که کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران آن را صادر میکند. هدف از صدور فیپا ساماندهی اطلاعات کتاب، تسهیل دسترسی به منابع اطلاعاتی و جلوگیری از انتشار آثار تکراری است. اطلاعات مربوط به فیپا را معمولاً میتوان در صفحات ابتدایی کتابها مشاهده کرد. ثبت درخواست فیپا معمولاً از طریق سامانهی کتابخانهی ملی انجام میشود و صدور رسمی آن هزینهی مستقلی ندارد؛ البته برای دریافت آن باید تمام اطلاعات کتاب آماده باشد.
انتشارات سنجاق یکی از زیرمجموعههای پلتفرم طاقچه است که هدفش همکاری مستقیم با نویسندگان و مترجمان مستقل است و بستری برای انتشار حرفهای آثار فراهم کرده است. این انتشارات تمامی خدمات مربوط به چاپ اثر نظیر ویراستاری، صفحهآرایی و دریافت مجوزهای پیش و پس از چاپ را ارائه میدهد. یکی از این مجوزها دریافت فیپا است که بهصورت آنلاین و غیرحضوری انجام میشود. اگر قصد دارید اثر خود را چاپ کنید، اما با فرایند چاپ اثر آشنا نیستید، کافی است وارد حساب کاربری خود در سایت نشر سنجاق شوید و پرسش خود را مطرح کنید. کارشناسان سنجاق در تمام مراحل همراه شما هستند و به پرسشهای شما پاسخ میدهند.
فیپا چیست؟
فیپا مخفف «فهرستنویسی پیش از انتشار» است و اطلاعاتی نظیر عنوان کتاب، نام نویسنده، مترجم، ناشر، موضوع، ردهبندی، شمارههای استاندارد و سایر اطلاعات کتاب را در بر میگیرد. این اطلاعات در صفحهی شناسنامهی کتاب چاپ میشود و به کتابداران، ناشران، مراکز علمی و کتابفروشیها کمک میکند کتاب را بهدرستی شناسایی و طبقهبندی کنند.
در حقیقت، فیپا نوعی شناسنامهی کتابداری اثر است. به این معنی که تمام اطلاعات درجشده در فیپا بر اساس استانداردهای کتابداری تنظیم میشود. این امر به کتابخانهی ملی کمک میکند تا پس از انتشار بتواند بهراحتی اثر را در کتابخانهها و بانکهای اطلاعاتی ثبت کند.
دریافت فیپا یکی از مراحل اصلی آمادهسازی کتاب محسوب میشود. فیپا بهتنهایی مجوز چاپ نیست؛ اما بدون آن نیز نمیتوان بهصورت رسمی کتابی را منتشر کرد. به همین دلیل، تمام ناشران درخواست صدور فیپا را ثبت میکنند.
فواید و کاربرد صدور فیپا چیست؟
فیپا فراتر از یک مجوز است و مزایای متعددی برای نویسندگان، ناشران، کتابخانهها و حتی خوانندگان دارد. مهمترین کاربرد آن، ثبت استاندارد اطلاعات کتاب پیش از انتشار است تا اثر از همان ابتدا در نظام کتابداری کشور هویت مشخصی داشته باشد علاوه بر این، کتابخانهها و مراکز تحقیقاتی با کمک فیپا کتابها را راحتتر دستهبندی میکنند و مخاطبان نیز میتوانند بهراحتی اطلاعات کتابشناسی هر اثر را بیابند.
فیپا همچنین به ناشران کمک میکند اطلاعات کتاب بهصورت استاندارد در شناسنامهی اثر درج شود. وجود این اطلاعات، اعتبار بیشتری به کتاب میبخشد و نشان میدهد فرایند انتشار آن مطابق ضوابط رسمی انجام شده است.
بهطور خلاصه، مهمترین کاربردهای فیپا عبارتاند از:
- استانداردسازی اطلاعات کتاب پیش از انتشار
- تسهیل ثبت کتاب در کتابخانهها
- کمک به طبقهبندی موضوعی کتاب
- افزایش اعتبار و رسمیت کتاب
- تسهیل جستوجو و استناد علمی
- ایجاد یکپارچگی در اطلاعات کتابشناختی
فیپای الکترونیک چیست؟
امروزه با گسترش خدمات الکترونیکی فرایند صدور فیپا نیز بهصورت الکترونیکی و آنلاین انجام میشود. بر همین اساس، منظور از «فیپای الکترونیک» درخواستها و اطلاعاتی است که از طریق سامانههای الکترونیکی کتابخانه ملی ثبت و بررسی میشوند.
به این ترتیب، ناشران دیگر برای دریافت فیپا به مراجعهی حضوری نیازی ندارند و تنها باید اطلاعات لازم را برای کتابخانهی ملی ارسال کنند. این نهاد نیز پس از بررسی اطلاعات و فایل اولیهی اثر اطلاعات کتابشناختی را ثبت کرده و در اختیار ناشر قرار میدهد. باید گفت که فیپای الکترونیک از نظر اعتبار و کاربرد، با فیپای معمولی تفاوتی ندارد و تنها روش ثبت و مدیریت درخواستها الکترونیکی شده است.
اگر انتشار کتاب خود را به نشر سنجاق بسپارید، نیازی نیست نگران ثبت درخواست، بارگذاری اطلاعات یا پیگیری مراحل صدور فیپا باشید. کارشناسان سنجاق تمامی این مراحل را در کنار سایر فرایندهای انتشار کتاب برای شما انجام میدهند.
مدارک لازم برای دریافت فیپا چیست؟
برای دریافت فیپا، پیش از هر چیزی باید فایل اثر، نام نویسنده یا نویسندگان، اطلاعات مترجم یا مترجمان، تعداد صفحات فایل نهایی و… برای نهاد صادرکننده ارسال شود. هدف از دریافت این اطلاعات، تهیهی مشخصات کتابشناختی دقیق و جلوگیری از بروز خطا در ثبت اطلاعات کتاب است. هرچه اطلاعات ارسالشده کاملتر و دقیقتر باشد، فرایند بررسی و صدور فیپا نیز با سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
مدارک و اطلاعات موردنیاز عبارتاند از:
- فایل نهایی کتاب یا نسخهی آماده انتشار
- عنوان کامل کتاب و عنوان فرعی (در صورت وجود)
- نام نویسنده، مترجم، گردآورنده یا سایر پدیدآورندگان
- اطلاعات ناشر
- شابک (ISBN) کتاب
- تعداد صفحات و قطع کتاب
- اطلاعات مربوط به نوبت چاپ (در صورت تجدید چاپ)
نکتهای که باید به آن توجه کرد این است که تنها ناشران قادر به دریافت فیپا هستند و نویسندگان مستقل نمیتوانند برای دریافت فیپا اقدام کنند. اگر شما نیز بهعنوان نویسندهای مستقل قصد دارید اثر خود را چاپ کنید میتوانید تمام مراحل چاپ را به سنجاق بسپارید. برای این کار کافی است وارد حساب کاربری خود در سایت انتشارات سنجاق شوید و درخواست خود را ثبت کنید تا کارشناسان ما با شما تماس بگیرند.
مراحل دریافت فیپا
دریافت فیپا یکی از مراحل آمادهسازی کتاب پیش از چاپ است و معمولاً پس از نهاییشدن متن کتاب و پیش از دریافت مجوز چاپ انجام میشود. جزئیات این فرایند در برخی موارد متفاوت است، اما روند کلی آن چند مرحلهی مشخص را شامل میشود.
۱. آمادهسازی اطلاعات کتاب
در ابتدا باید متن کتاب، اطلاعات نویسنده، عنوان اثر، مشخصات ناشر و سایر اطلاعات کتابشناختی نهایی شوند. ایجاد تغییر در عنوان یا مشخصات اصلی کتاب پس از دریافت فیپا ممکن است؛ اما نیازمند مراحلی است و این موضوع میتواند روند چاپ اثر با اختلال مواجه کند. بنابراین بهتر است پیش از ثبت تقاضای فیپا تمام اطلاعات بهصورت دقیق بررسی شوند.
۲. دریافت شابک
پیش از ثبت درخواست فیپا، معمولاً شابک کتاب دریافت میشود. شابک یکی از اطلاعاتی است که از آن در فرایند فهرستنویسی کتاب استفاده میشود و در اطلاعات فیپا نیز درج میشود.
۳. ثبت درخواست در سامانهی کتابخانه ملی
در این مرحله تمام اطلاعات لازم برای دریافت فیپا برای نهاد صادرکننده ارسال میشود و فایل کتاب و اطلاعات موردنیاز برای بررسی در اختیار کارشناسان قرار میگیرد.
۴. بررسی اطلاعات توسط کارشناسان
کارشناسان کتابخانهی ملی اطلاعات کتاب را از نظر کتابشناختی بررسی میکنند و موضوع، ردهبندی، سر عنوانها و سایر اطلاعات استاندارد را تعیین میکنند. در صورت وجود نقص یا مغایرت، ممکن است درخواست برای اصلاح به ناشر بازگردانده شود.
۵. صدور فیپا
پس از پایان بررسی، اطلاعات فهرستنویسی کتاب صادر میشود و ناشر میتواند آن را در صفحهی شناسنامهی کتاب درج کند. پس از این مرحله، فرایند دریافت سایر مجوزهای نشر ادامه پیدا میکند.
مدت زمان تحویل فیپا
یکی از پرسشهای رایج این است که دریافت فیپا چقدر زمان میبرد. پاسخ این سؤال به عواملی مانند کاملبودن اطلاعات کتاب و سرعت بررسی کارشناسان بستگی دارد.
در شرایط معمول، صدور فیپا از چند روز کاری تا چند هفته زمان میبرد. اگر اطلاعات کتاب بهصورت کامل و بدون نقص ثبت شده باشد، معمولاً فرایند با سرعت بیشتری انجام میشود. درصورتیکه اطلاعات به اصلاح نیاز داشته باشد یا مدارک ناقص باشد، زمان صدور نیز افزایش پیدا میکند.
چگونه وارد سامانه فیپا شویم و درخواست را پیگیری کنیم؟
درخواست صدور فیپا از طریق سامانهی خدمات کتابخانه ملی ثبت و مدیریت میشود. ناشران یا افرادی که امکان استفاده از این سامانه را دارند، میتوانند پس از ورود به حساب کاربری، اطلاعات کتاب را ثبت کرده و وضعیت درخواست خود را نیز پیگیری کنند. پس از ثبت درخواست، وضعیت پرونده در سامانه قابلمشاهده است و در صورت نیاز به اصلاح اطلاعات یا ارسال مدارک تکمیلی، اطلاعرسانی از همین طریق انجام میشود.
البته همانطور که پیشتر هم اشاره کردیم تنها ناشران قادر به ثبت و دریافت فیپا هستند و نویسندگان نمیتوانند بهطور مستقل برای دریافت فیپا اقدام کنند. در چنین شرایطی، انتشارات مسئول ثبت اطلاعات، پیگیری درخواست، رفع نواقص احتمالی و دریافت نتیجهی نهایی است.
مراحل و روش دریافت فیپا از طریق انتشارات
نویسنده پس از نهاییشدن کتاب، فایل اثر و اطلاعات موردنیاز را در اختیار انتشارات قرار میدهد. ناشر نیز مدارک را بررسی کرده و در صورت نیاز، اصلاحات لازم را پیش از ثبت درخواست انجام میدهد. پس از آمادهشدن اطلاعات، درخواست فیپا از سوی انتشارات در سامانهی مربوطه ثبت شده و مراحل صدور فیپا آغاز میشود. اگر اطلاعات به اصلاح نیاز داشته باشند، ناشر اقدامات لازم را انجام میدهد. پس از صدور فیپا نیز اطلاعات کتابشناختی در شناسنامهی کتاب درج شده و فرایند دریافت سایر مجوزهای نشر ادامه پیدا میکند.
استفاده از خدمات انتشارات باعث میشود نویسنده به آشنایی با جزئیات اداری، ورود به سامانهها یا پیگیری مداوم پرونده نیازی نداشته باشد و با خیال آسوده، مراحل انتشار کتاب را به افراد متخصص بسپارد.
اخذ فیپا با انتشارات سنجاق
در سنجاق، دریافت فیپا تنها یکی از مراحل انتشار کتاب است. زمانی که انتشار کتاب خود را به سنجاق میسپارید، نیازی نیست هر مرحله را بهصورت جداگانه انجام دهید یا برای دریافت هر مجوز به سازمانهای مختلف مراجعه کنید. تیم سنجاق تمام فرایند انتشار را از ابتدا تا انتها مدیریت میکند.
روش کار در سنجاق بهصورت آنلاین است و در هیچیک از مراحل به مراجعهی حضوری نیازی نیست. برای ثبت درخواست خود کافی است از طریق سایت انتشارات سنجاق وارد حساب کاربری خود شوید و اطلاعات لازم را بارگذاری کنید. کارشناسان ما ابتدا فایل کتاب را بررسی میکنند و در صورت نیاز، خدماتی مانند ویراستاری، صفحهآرایی و طراحی جلد انجام میشود. سپس مراحل دریافت شابک، ثبت درخواست فیپا، اخذ مجوزهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ کتاب و انتشار نسخهی الکترونیکی انجام میشود.
از مزیتهای سپردن چاپ اثر به سنجاق، اطلاعرسانی شفاف در تمام مراحل است. نویسنده میتواند روند پیشرفت پروژه را از طریق پنل کاربری خود مشاهده کند و در صورت نیاز با کارشناسان مجموعه در ارتباط باشد. همچنین، در صورت وجود هرگونه نقص یا ابلاغیه، تیم سنجاق آنها را پیگیری و رفع میکند.
جمعبندی
فیپا یکی از مهمترین مراحل انتشار رسمی کتاب در ایران است و نقش مهمی در ثبت و شناسایی کتاب در نظام کتابداری کشور دارد. این اطلاعات پیش از چاپ در شناسنامهی کتاب درج شده و به کتابخانهها، مراکز علمی و ناشران کمک میکند تا کتاب را بهصورت استاندارد طبقهبندی و ثبت کنند.
ثبت درخواست فیپا از طریق سامانههای مربوطه امکانپذیر است؛ اما دریافت آن تنها از طریق انتشارات ممکن است. این کار علاوه بر صرفهجویی در زمان، احتمال بروز خطا را نیز کاهش میدهد و باعث میشود سایر مراحل انتشار کتاب نیز با نظم بیشتری پیش برود.
انتشارات سنجاق ازجمله ناشرانی است که تمامی مراحل چاپ اثر را بهصورت یکپارچه و آنلاین ارائه میدهد. شما میتوانید فایل اثر را در سایت انتشارات سنجاق بارگذاری کنید و درنهایت کتاب چاپشده را تحویل بگیرید. سنجاق تمام مراحل ویراستاری، صفحهآرایی، طراحی جلد و دریافت تمام مجوزهای لازم ازجمله فیپا را انجام میدهد.
اگر تصمیم دارید کتاب خود را منتشر کنید، کافی است وارد حساب کاربری خود در نشر سنجاق شوید و درخواست خود را ثبت کنید. همچنین، اگر دربارهی دریافت فیپا یا هر یک از مراحل چاپ و انتشار کتاب پرسشی دارید، کارشناسان و پشتیبانهای ما آمادهاند تا شما را راهنمایی کنند و بهترین مسیر را برای انتشار اثر پیشنهاد دهند.
آمادهاید کتابتان را منتشر کنید؟
اگر تصمیم دارید کتاب خود را به چاپ برسانید، همین حالا وارد پنل نشر سنجاق شوید و مسیر انتشار را آغاز کنید.
آمادهاید کتابتان را منتشر کنید؟
اگر تصمیم دارید کتاب خود را به چاپ برسانید، همین حالا وارد پنل نشر سنجاق شوید و مسیر انتشار را آغاز کنید.
آمادهاید کتابتان را منتشر کنید؟
اگر تصمیم دارید کتاب خود را به چاپ برسانید، همین حالا وارد پنل نشر سنجاق شوید و مسیر انتشار را آغاز کنید.
